सोलुखुम्बु । सोलुखुम्बु जिल्लामा यस वर्ष धान रोपाइँले उत्साहजनक गति लिएको छ। गत वर्षको तुलनामा ११.११ प्रतिशत बिन्दुले बढी क्षेत्रमा रोपाइँ सम्पन्न भएको कृषि ज्ञान केन्द्र, सोलुखुम्बुले जनाएको छ।
केन्द्रको आधिकारिक तथ्याङ्कअनुसार असार २२ गतेसम्म जिल्लाको धान खेतीयोग्य क्षेत्रफलको ३८.०४ प्रतिशतमा रोपाइँ सम्पन्न भइसकेको छ। गत आर्थिक वर्षको यही अवधिमा यो अनुपात २६.९३ प्रतिशत मात्र थियो।
जिल्लामा कुल खेतीयोग्य जमिन ४ हजार ५ सय ३५ हेक्टर रहेकोमा धान खेतीका लागि लक्षित क्षेत्रफल १ हजार २ सय २५ हेक्टर छ। यही लक्षित क्षेत्रमध्ये हालसम्म ४ सय ६५ दशमलव ९७ हेक्टरमा रोपाइँ सम्पन्न भएको छ। गत वर्ष यही अवधिमा ३ सय ३० हेक्टरमा मात्र रोपाइँ भएको थियो। यस वर्ष थप १ सय ३५ दशमलव ९७ हेक्टर क्षेत्रमा धान रोपाइँ भएको तथ्याङ्कले देखाएको छ।
कृषि ज्ञान केन्द्रका बाली संरक्षण अधिकृत परमेश्वर चमारका अनुसार समयमै पर्याप्त मनसुनी वर्षा हुनु रोपाइँको गति बढ्नुको मुख्य कारण हो। ‘गत वर्ष कतिपय स्थानमा वर्षा ढिलो हुँदा रोपाइँ प्रभावित भएको थियो। यस वर्ष मौसमले साथ दिएको छ। किसानले समयमै बिउ उमार्न, बेर्ना तयार गर्न र खेतमा रोप्न सकेकाले प्रगति सन्तोषजनक देखिएको हो,’ उनले बताए।
चमारले कृषि ज्ञान केन्द्रले स्थानीय तहका कृषि शाखासँग नियमित समन्वय गर्दै किसानलाई प्राविधिक सुझाव, रोग तथा कीरा व्यवस्थापनसम्बन्धी परामर्श र खेती व्यवस्थापनका विषयमा जानकारी उपलब्ध गराउँदै आएको पनि जानकारी दिए। यसले किसानलाई समयमै निर्णय लिन र रोपाइँ कार्य व्यवस्थित रूपमा अघि बढाउन सहयोग पुगेको उनको भनाइ छ।
हिमाली तथा पहाडी भूगोल भएको सोलुखुम्बुमा कृषि उत्पादन मौसममा धेरै निर्भर रहन्छ। पर्याप्त वर्षा नभएमा रोपाइँ ढिलो हुने समस्या दोहोरिने गरेको छ। तर यस वर्ष मनसुन अनुकूल रहेकाले अधिकांश क्षेत्रमा किसानले सहज रूपमा खेत जोत्न, हिलो बनाउन र रोपाइँ गर्न सकेका छन्।
जिल्लाका सोलुदुधकुण्ड, नेचासल्यान, महाकुलुङ, लिखुपिके तथा थुलुङ दुधकोशी गाउँपालिकाका धान उत्पादन हुने क्षेत्रमा अहिले रोपाइँको चटारो छ। कतिपय स्थानमा रोपाइँ सम्पन्न भइसकेको छ भने केही क्षेत्रमा अन्तिम चरणको रोपाइँ जारी रहेको कृषि प्राविधिकहरूले बताएका छन्। गाउँघरमा परम्परागत अर्मपर्म र मेलापातको अभ्यास कायम रहेकाले पनि रोपाइँ छिटो सम्पन्न हुन सहयोग पुगेको स्थानीय किसानहरूको अनुभव छ।
कृषि विज्ञहरूका अनुसार समयमै रोपिएको धानले राम्रोसँग वृद्धि हुने, रोग तथा कीराको प्रकोप कम हुने र उत्पादन बढ्ने सम्भावना रहन्छ। त्यसैले यस वर्षको प्रगतिलाई आगामी धान उत्पादनका लागि सकारात्मक संकेतका रूपमा हेरिएको छ।
कृषि ज्ञान केन्द्रले आगामी केही सातासम्म मौसम अनुकूल रहने अपेक्षा गर्दै बाँकी क्षेत्रमा पनि समयमै रोपाइँ सम्पन्न गर्न किसानलाई आग्रह गरेको छ। साथै रोपाइँपछि गोडमेल, मल व्यवस्थापन, झार नियन्त्रण तथा रोग–कीराको नियमित निगरानीमा ध्यान दिन पनि सुझाव दिएको छ।
सोलुखुम्बुजस्तो भौगोलिक रूपमा विकट जिल्लामा धान उत्पादन वृद्धि हुनु स्थानीय खाद्य आत्मनिर्भरताका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण मानिएको छ। मौसमले निरन्तर साथ दिएमा बाँकी क्षेत्रमा पनि निर्धारित समयभित्र रोपाइँ सम्पन्न भई आगामी शरद् ऋतुमा धान उत्पादनमा वृद्धि हुने अपेक्षा गरिएको छ।
