‘गौँथली’ समीक्षा : पीडाभित्र आशा खोज्ने एउटा मार्मिक सामाजिक कथा

पछिल्ला वर्षहरूमा नेपाली चलचित्र उद्योगमा सामाजिक विषयवस्तुमा आधारित फिल्महरू बन्ने क्रम बढेको छ। दर्शकहरू पनि केवल मनोरञ्जन मात्र नभई समाजको यथार्थ देखाउने र सोच्न बाध्य बनाउने चलचित्रतर्फ आकर्षित हुँदै गएका छन्। यही परिवेशमा आएको ‘गौँथली’ एउटा यस्तो फिल्म हो, जसले नेपाली समाजको पुरानो परिवेशलाई आधार बनाउँदै महिला शिक्षा, बालविवाह, पारिवारिक संरचना, सामाजिक विभेद र मानवीय सम्बन्धलाई पर्दामा उतारेको छ। यो चलचित्र केवल एउटा महिलाको दुःखको कथा मात्र होइन, बरु परिस्थितिसँग संघर्ष गर्दै आफ्नो पहिचान बनाउने यात्राको कथा पनि हो।\n\nनिर्देशक डा. कपिल रिजालको यो दोस्रो निर्देशकीय प्रयास हो। उनको पहिलो चलचित्र ‘ह्यारीकी प्यारी’ अपेक्षाअनुसार सफल हुन नसकेपछि उनले यसपटक भावनात्मक सामाजिक कथा रोजेका छन्। यो निर्णय कत्तिको सही थियो भन्ने मूल्याङ्कन दर्शकले नै गर्ने विषय हो, तर एउटा कुरा स्पष्ट छ — यसपटक निर्देशकले कथामा गहिरो मेहनत गरेका छन् र मौलिकता प्रदर्शन गरेका छन्।\n\n’गौँथली’को कथा आजको समयको होइन। त्यो समयको कथा हो, जब गाउँघरमा छोरीको इच्छाभन्दा परिवारको निर्णय ठूलो मानिन्थ्यो, महिलाको पढाइलाई प्राथमिकता दिइँदैनथ्यो, बालविवाह सामान्य मानिन्थ्यो र बुहारीको मुख्य जिम्मेवारी घरको काम गर्नु मात्र ठानिन्थ्यो। चलचित्रले यही सामाजिक परिवेशलाई जीवन्त रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।\n\nकथाकी मुख्य पात्र गौँथली पढाइमा अब्बल छिन्। उनको सपना सामान्य छ — पढ्ने, एसएलसी पास गर्ने र आफ्नो भविष्य आफैं बनाउने। तर परिवारले आर्थिक अवस्था र सामाजिक प्रतिष्ठाको आधारमा उनको विवाह गरिदिन्छ। विवाहपछि उनले थाहा पाउँछिन् कि उनका श्रीमान् ठूले मानसिक रूपमा फरक क्षमता भएका व्यक्ति हुन्। यही बिन्दुबाट चलचित्रले नयाँ मोड लिन्छ।\n\nअहिलेका धेरै चलचित्र सुरुदेखि नै दर्शकलाई चकित पार्ने प्रयास गर्छन्। ‘गौँथली’ त्यस्तो होइन। यसले पात्रहरूलाई समय दिएर चिनाउँछ — उनीहरूको पारिवारिक अवस्था, गाउँको वातावरण, समाजको सोच र सम्बन्धहरू विस्तारै स्थापित गर्छ। त्यसैले सुरुका केही दृश्य केही दर्शकलाई सुस्त लाग्न सक्छन्, तर कथा अगाडि बढ्दै जाँदा दर्शक पात्रहरूसँग भावनात्मक रूपमा जोडिन थाल्छन्। प्रत्येक घटनाको एउटा कारण छ र त्यसले अर्को घटनालाई जन्म दिन्छ, जसले कथाको प्रवाहलाई स्वाभाविक बनाउँछ।\n\nचलचित्रको सबैभन्दा बलियो पक्ष गौँथली र ठूलेबीचको सम्बन्ध हो। यहाँ सामान्य प्रेमकथाजस्तो रोमान्टिक संवाद, नाचगान वा प्रेम प्रदर्शन छैन। बरु सानासाना व्यवहारबाट प्रेम व्यक्त गरिएको छ। ठूलेभित्र स्वार्थ छैन, छल छैन र अधिकारको भावना पनि छैन। उनी केवल गौँथलीलाई खुसी देख्न चाहन्छन्। गौँथलीलाई पढ्न पठाउन बाख्रा चराइदिने, उनी रोएको देखेर आफैँ दुःखी हुने र उनको साथ कहिल्यै नछोड्ने — यी दृश्यहरूले दर्शकलाई भावुक बनाउँछन् र सम्बन्धको वास्तविक अर्थ सम्झाउँछन्। प्रेम भनेको केवल रोमान्स होइन, एकअर्काको सपना पूरा गर्न साथ दिनु पनि हो भन्ने सन्देश चलचित्रले सशक्त रूपमा दिएको छ।\n\nचलचित्रले उठाएको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण विषय शिक्षा हो। महिलाको शिक्षालाई यहाँ केवल विद्यालय जाने विषयका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छैन, बरु यसलाई स्वतन्त्र सोच, आत्मनिर्भरता र आत्मसम्मानसँग जोडिएको छ। विवाहपछि पनि गौँथली आफ्नो सपना जीवित राख्न संघर्ष गर्छिन् — समाजले रोकेको छ, परिवारले रोकेको छ, सासूले प्रताडित गरेकी छन्, तर उनी हार मान्दिनन्। यही अठोट चलचित्रको सबैभन्दा प्रेरणादायी पक्ष हो। आजको पुस्ताले यो कथालाई पुरानो समयको घटना ठान्न सक्छ, तर नेपालका धेरै ठाउँमा महिला शिक्षा, बालविवाह र लैङ्गिक विभेदका समस्याहरू पूर्ण रूपमा अन्त्य भएका छैनन्। यही कारण चलचित्रको विषयवस्तु अहिले पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छ।\n\nअभिनयको कुरा गर्दा, सिम्रन खड्काले गौँथलीको भूमिकामा प्रभावशाली काम गरेकी छन्। चलचित्र धेरै हदसम्म उनकै काँधमा टिकेको छ। किशोरीदेखि संघर्षशील महिलासम्मको यात्रालाई उनले स्वाभाविक रूपमा प्रस्तुत गरेकी छन् — रुने दृश्यमा मात्र होइन, मौन बसेका दृश्यहरूमा पनि उनको अभिनय उत्तिकै प्रभावकारी छ।\n\nअरुण क्षेत्रीले ठूलेको जटिल भूमिकामा राम्रो मेहनत गरेका छन्। यस्तो पात्र निर्वाह गर्दा सन्तुलन कायम राख्नु कठिन हुन्छ, तर अरुणले अधिकांश दृश्यमा त्यो सन्तुलन राम्रोसँग कायम गरेका छन्। उनको बालसुलभ व्यवहार र गौँथलीप्रतिको निष्कपट माया चलचित्रका स्मरणीय क्षण बनेका छन्। यद्यपि, केही दृश्यमा पात्रको निरन्तरता कमजोर देखिन्छ — सुरुमा मानसिक अवस्थाको प्रभाव स्पष्ट देखिए पनि बीचतिर उनी सामान्य व्यक्तिजस्तै देखिन्छन्, जसले पात्रको विश्वसनीयतामा केही असर पारेको छ।\n\nलुनिभा तुलाधरले सासूको भूमिकामा दर्शकलाई रिस उठाउने गरी अभिनय गरेकी छन्। तर पात्रलाई पूर्ण रूपमा कठोर मात्र बनाइएकाले यो वास्तविक जीवनभन्दा केही अतिरञ्जित लाग्छ। उनको व्यवहारमा केही मानवीय पक्ष पनि देखाइएको भए पात्र अझ विश्वासिलो बन्न सक्थ्यो। मदनकृष्ण श्रेष्ठ, प्रकाश घिमिरे र रविन्द्र झा लगायतका कलाकारहरूले पनि आफ्नो भूमिकालाई न्याय गरेका छन्।\n\nचलचित्रको छायांकनले गाउँको परिवेशलाई राम्रोसँग जीवन्त बनाएको छ। हरियाली, खेतबारी, पुराना घर, विद्यालय र प्राकृतिक वातावरणले कथालाई वास्तविक अनुभूति दिन्छ। यद्यपि, केही दृश्यमा प्रकाश व्यवस्थापन र रङ संयोजन अझ राम्रो हुन सक्थ्यो। संगीत पनि चलचित्रको सकारात्मक पक्ष हो — गीतहरू कथाको प्रवाहसँग मेल खान्छन् र पृष्ठभूमि संगीतले भावनात्मक दृश्यहरूलाई थप प्रभावकारी बनाएको छ।\n\nचलचित्रका केही कमजोरीहरू पनि छन्। सुरुवात अझ कसिलो बनाउन सकिन्थ्यो र केही दृश्य आवश्यकताभन्दा लामो लाग्छन्। घरपरिवारलाई थाहा नदिई लामो समयसम्म विद्यालय जानु वा अन्त्यतिरका केही उपलब्धिलाई धेरै नाटकीय रूपमा प्रस्तुत गर्नु सबै दर्शकलाई विश्वासिलो नलाग्न सक्छ। साथै, केही पात्रहरूको पृष्ठभूमि थप विस्तारमा देखाइएको भए उनीहरूको व्यवहार बुझ्न सहज हुने थियो।\n\n’गौँथली’ केवल एउटा महिलाको दुःखको कथा होइन। यो सपना देख्ने अधिकार, शिक्षा हासिल गर्ने संघर्ष, निष्कपट प्रेम र सामाजिक परिवर्तनको कथा हो। चलचित्रले दर्शकलाई रुवाउने प्रयास गर्छ, तर अन्त्य निराशामा होइन — आशामा गर्छ। यही पक्षले यसलाई फरक र अ